Haalt Jacob Zuma het eind van de week als president?

De verkiezing van Cyril Ramaphosa tot nieuwe ANC-leider in december zorgt in Zuid-Afrika voor geloof in de toekomst. Daar hoort dan wel een andere president bij.

Het beraad van de partijtop zou woensdag zijn in Kaapstad. Volgens de politieke analisten hadden belangrijke ANC-leden dan het voortijdig aftreden van Zuma willen bewerkstelligen. Tot uitstel is besloten na een ”vruchtbaar gesprek” tussen Zuma en de nieuwe partijleider Cyril Ramaphosa, tevens vicepresident.

Het uitstel van de State of the Nation – een unicum in Zuid-Afrika’s democratische geschiedenis van na 1994 – lijkt hierin te passen. Volgens lokale media voegden topbestuurders van het ANC zich dinsdagochtend bij oproepen tot uitstel van de speech, waarin de president traditiegetrouw zijn beleidsplannen voor het aankomende jaar ontvouwt. ‘s Middags maakte parlementsvoorzitter Baleka Mbete – zelf ANC – het uitstel wereldkundig. Een nieuwe datum werd niet genoemd.Zuma komt onder steeds grotere druk te staan sinds het ANC in december een nieuwe partijleider heeft gekozen. De nieuwe leider, Cyril Ramaphosa, zegt te willen optreden tegen corruptie en ander wanbestuur. Ramaphosa is tevens de huidige vice-president van Zuid-Afrika en een goede kanshebber op het presidentschap na Zuid-Afrika’s algemene verkiezingen van volgend jaar. Het ANC heeft onder Zuma dan wel veel stemmen verloren, ze is nog steeds de grootste partij in Zuid-Afrika. Met het oog op een eventueel presidentschap van Ramaphosa schaart menig Zuma-sympathisant zich nu wellicht pragmatisch achter Ramaphosa.

Het Zuid-Afrikaanse Times Live meldde dinsdagavond dat het overleg heeft geleid tot de toezegging van Zuma dat hij opstapt zodra de lijst met voorwaarden klaar is. De nieuwssite beroept zich op bronnen binnen het ANC.

Algemeen secretaris Ace Magashule, die aanwezig was bij het gesprek, wilde niet bevestigen dat Zuma akkoord is gegaan met zijn vertrek. Volgens Times Live hebben andere kopstukken van het ANC gezegd dat er een deal ligt die Zuma een ”waardig” afscheid biedt.

Zuma is als lid van het ANC gebonden aan de partijdiscipline. Maar als staatshoofd heeft hij een constitutioneel mandaat dat pas bij de eerstvolgende verkiezingen in 2019 afloopt. Mocht Zuma weigeren gehoor te geven aan de oproep van zijn partijtop, dan liggen er nog twee wegen open voor de parlementariërs die hem weg willen hebben. Op 22 februari komt het parlement bijeen om te stemmen over een motie van wantrouwen, ingediend door oppositiepartij EFF van Julius Malema. De parlementariërs kunnen ook een afzettingsprocedure tegen Zuma beginnen. Dan zal de oppositie een groot deel van de ANC-parlementariërs nodig hebben om een tweederde meerderheid tegen Zuma te kunnen mobiliseren.

Positie van Zuma onhoudbaar na uitstel van jaarlijkse ‘troonrede’

De Zuid-Afrikaanse president is omstreden. Zuma wordt beschuldigd van corruptie, fraude, afpersing, witwassen en belastingontduiking. Zelf ontkent hij alle schuld. De beschuldigingen voeren terug naar de jaren negentig en gaan over bijna achthonderd betalingen in een wapendeal.

Als Zuma blijft weigeren om te vertrekken, heeft het ANC een probleem. De partij wil geen machtsstrijd, omdat er volgend jaar verkiezingen zijn. De partij kan desondanks beslissen Zuma aan de kant te schuiven, zoals dat ook met zijn voorganger Thabo Mbeki is gebeurd.

Dat was vreemd genoeg ook het statement van de Mandela Foundation, een stichting die nauw aanleunt bij het ANC. Ook andere toplui van de partij willen niet wachten tot de volgende presidentsverkiezingen in 2019. Onlangs werd Zuma aan de top van het ANC vervangen door voormalig vakbondsleider en zakenman Cyril Ramaphosa. Die zou dan de kandidaat van het ANC worden voor de verkiezingen van volgend jaar.

In december vorig jaar werd Zuma vervangen als partijleider van het ANC door Ramaphosa. Zuma moet in 2019 sowieso terugtreden na twee termijnen en zijn vrouw was een belangrijke kandidaat om hem op te volgen. De uitverkiezing van Ramaphosa als partijleider betekent dat hij waarschijnlijk ook Zuma opvolgt als president.


at Twitter: