Nijmeegse mysteries: het verdwenen netnummer 080

Nijmeegse mysteries: het verdwenen netnummer 080
Mysterie opgelost: Waarom heeft Enschede eigenlijk netnummer 053?
Dertien een ongeluksgetal? Echt niet! Voor Tilburgers is 013 toch echt één van de mooiste getallen die bestaat. Zo nemen we het er goed van tijdens concerten in Poppodium 013 en tatoeëren stadsgenoten de cijfers op hun lichaam. Waarom is ons netnummer eigenlijk 013?

013 isnt just a code! Nul dertien of 013; noem je magazine, winkel, kledingmerk of wat dan ook zo en elke Tilburger kan zich er meteen mee identificeren. Misschien noem je Tilburg zelf ook wel eens 013. En dat terwijl je waarschijnlijk niet eens (meer) een vaste telefoon in je huis hebt staan! Ja, vroeger kon je alleen iemand bellen als je thuis was. En belde je naar tante Truus in Tilburg? Dan moest je eerst 013 draaien (draaien inderdaad, niet intoetsen).

Vroegâh kreeg je eerst een telefoniste aan de telefoon, waartegen je dan bijvoorbeeld zei: Ik wil naar Groningen bellen, waarna zij je doorverbond met Groningen. Vanaf de jaren 20 werden er proeven gedaan met telefoonnetten en -districten om de telefoniste overbodig te maken en direct naar een andere stad te bellen. Er werd in de jaren 30 een nummerplan ontworpen voor landelijk gebruik. Met het eerste cijfer na de nul koos je het district, met het volgende cijfer de sector en met het laatste cijfer het telefoonnet. Later werd er nog een cijfer toegevoegd, om het makkelijker te maken, waardoor elk Nederlands nummer uit vijf cijfers bestond. Pfff, volg je het nog? Wij vielen in die tijd in district Utrecht: 034, voor Amersfoort was het netnummer 0349.

Mysterie opgelost: Waarom heeft Enschede eigenlijk netnummer 053?

Vrûûger kreeg je eerst een telefoniste aan de telefoon, tegen wie je dan bijvoorbeeld zei: Ik wil naar Groningen bellen, waarna zij je doorverbond met Groningen. Vanaf de jaren twintig werden er proeven gedaan met telefoonnetten en -districten om de telefoniste overbodig te maken en direct naar een andere stad te bellen. Er werd in de jaren dertig een nummerplan ontworpen voor landelijk gebruik. Met het eerste cijfer na de nul koos je het district, met het volgende cijfer de sector en met het laatste cijfer het telefoonnet. Pfff, volg je het nog? Het district van Tilburg had nummer 04, hier werd uiteindelijk een 2 aan toegevoegd: 042. Ja, je leest het goed: dat was nog geen 013!

De term kengetal ken je misschien wel, dit wordt soms nog steeds gebruikt in plaats van netnummer. Tot begin jaren 50 werd de eerste nul van het netnummer geschreven als K. Vroege Nederlandse automatische telefoontoestellen hadden een kiesschijf met naast cijfers ook nog de letters A t/m H, J en K, zodat de 0 overeenkwam met de K. Volgens sommigen stond K voor kengetal, een term die overigens al in 1938 officieel werd veranderd in netnummer, maar in de volksmond gewoon nog kengetal werd genoemd. Tot op de dag van vandaag! Toen het telefoonnet geautomatiseerd werd, kreeg elke stad een kengetal toegekend. Het kengetal van Amersfoort veranderde in K3490.

De term kengetal ken je misschien wel, dit wordt soms nog steeds gebruikt in plaats van netnummer. Tot begin jaren vijftig werd de eerste nul van het netnummer geschreven als K. Vroege Nederlandse automatische telefoontoestellen hadden een kiesschijf met naast cijfers ook nog de letters A t/m H, J en K, zodat de 0 overeenkwam met de K. Volgens sommigen stond K voor kengetal, een term die overigens al in 1938 officieel werd veranderd in netnummer, maar in de volksmond gewoon nog kengetal werd genoemd. Tot op de dag van vandaag! Toen het telefoonnet geautomatiseerd werd, kreeg elke stad een kengetal toegekend. Het aantal telefoons steeg explosief en in 1953 veranderden de kengetallen in netnummers wéér in heel Nederland. Dat van Tilburg werd 04250. Ze werden een subdistrict van Den Bosch, zodat er bij overbelasting van de lijn altijd nog geschakeld kon worden naar Bossche telefoonlijnen.

Het telefoongebruik bleef maar toenemen (mensen moesten soms maanden wachten op een aansluiting!) en in de grote steden was er al snel behoefte aan kortere netnummers. En dát is de tijd dat het ons nu zo vertrouwde netnummer 033 werd toegekend. Daarbij werd er gekeken naar de oude netnummers, en geprobeerd werd zo dicht mogelijk bij die nummers te blijven. Nu komen we ergens. Amsterdam veranderde van 02900 naar 020, Utrecht van 03400 naar 030 en Amersfoort? Je raadt het al: wij kregen 033.

Het telefoongebruik bleef maar toenemen en in de grote steden was er al snel behoefte aan kortere netnummers. Mensen moesten soms maanden wachten op een aansluiting. In deze tijd werd ons nu zo vertrouwde netnummer 013 toegekend. Daarbij werd er gekeken naar de oude netnummers, en geprobeerd zo dicht mogelijk bij die nummers te blijven. In Tilburg wijkt dit nogal af, 04250 lijkt niet bepaald op 013. Dat heeft te maken met de volledige herindeling van het telefoonsysteem. We hadden ook zomaar een ander nummer kunnen krijgen, al zijn we nu wel gehecht aan 013 – het zou raar zijn als we opeens zouden moeten wennen aan 042, toch?

David van Rooij schreeuwde het al uit toen hij doorging in de blind auditions van The Voice of Holland: ‘Ik ga voor 033 baby!’  De kans is groot dat ook jij Amersfoort geregeld 033 noemt. En dat terwijl lang niet iedereen (meer) een vaste telefoon in huis heeft staan! Ja lieve kinderen, vroeger kon je alleen iemand bellen als je thuis was. En belde je naar tante Annie in Amersfoort? Dan moest je eerst het netnummer draaien (draaien inderdaad, niet intoetsen).

Wist je dat Tilburg niet de enige is die 013 tot haar netnummer mag rekenen. In Alphen, Baarle-Nassau, Berkel-Enschot, Biest-Houtakker, Biezenmortel, Caselré, De Moer, Diessen, Esbeek, Goirle, Haghorst, Hekelom, Hilvarenbeek, Hooge Mierde, Hulsel, Lage Mierde, Moergestel, Oisterwijk, Oost- West en Middelbeers, Riel, Udenhout en Ulicoten hebben ze dit ook. Dat zijn er nogal wat! Dit netnummer is dus een stuk groter dan je misschien dacht.

Amersfoort is natuurlijk niet de enige met 033, je oma in Nijkerk of tante in Leusden zijn zo ook bereikbaar. En wist je dat ons oude netnummer helemaal van de aardbodem verdwenen is? 0348 is het netnummer van Woerden en daarna komt 035, Hilversum en omgeving. 0349 bestaat niet meer.

Zit je ook al tijden met een Tilburgs mysterie? Of is je iets opgevallen in de stad en wil je weten wat of waarom dat is? Laat het ons weten, dan gaan wij er alles aan doen om dit mysterie te ontrafelen.

Het telefoongebruik bleef maar toenemen (mensen moesten soms maanden wachten op een aansluiting!) en door het invoeren van een ‘korter’ kengetal kon men veel meer tien-cijferige telefoonnummers toe gaan kennen. Maar waarom konden wij niet gewoon 080 blijven? Dat was omdat KPN de cijfercode 08 vrij wilde houden voor andere doeleinden. Bijvoorbeeld de huidige 0800 en 088-nummers. Maar roep je tegen een wat oudere Nijmegenaar 080, dan dreunt hij/zij waarschijnlijk nog zo zijn oude telefoonnummer op.

053 isnt just a code! Enschede nuldrieënvijftig of nulvijfdrie noemen is helemaal ingeburgerd. Maar waar komt dat 053 vandaan? Iets met oude telefoons, dat wist je vast wel.

Om dat uit te zoeken moeten we terug in de tijd. Ons land werd tijdens de begintijden van de telefoon verdeeld in allerlei districten. Deze districten werden ‘gewoon’ genummerd en ons district kreeg de nummers 0880 en 0889. Vanaf ongeveer 1952 zijn er kortere netnummers. Deze nummers hadden drie cijfers en eindigden op 0. Nijmegen werd, je raadt het al: 080! Dit hebben we best wel een tijdje volgehouden.

Als je vroeger naar tante Ria in Enschede belde, dan draaide je eerst 053. Inderdaad, je moest letterlijk een telefoonnummer draaien op je toestel dat met een lijn verbonden was aan een fysiek netwerk. Of niet! Want als je met de vaste lijn naar je tante belde en je deed dat vanaf een andere telefoon in Enschede, dan mocht je 053 overslaan en direct het abonneenummer draaien.

Heel vroeger kreeg je eerst een telefoniste aan de telefoon, waartegen je dan bijvoorbeeld zei: Ik wil naar Groningen bellen, waarna zij je doorverbond met Groningen, al vragen wij ons af waarom je met Groningen zou moeten bellen, maar dat terzijde. Vanaf de jaren twintig werden er proeven gedaan met telefoonnetten en -districten om de telefoniste overbodig te maken en direct naar een andere stad te bellen. Er werd in de jaren dertig een nummerplan ontworpen voor landelijk gebruik. Met het eerste cijfer na de nul koos je het district, met het volgende cijfer de sector en met het laatste cijfer het telefoonnet. Pfff, volg je het nog?

Het district van Hengelo (Oost-Overijssel en Gelderland) had nummer 054, hier werd voor Enschede een 2 aan toegevoegd: 0542. Het complete netnummer had dus vijf cijfers. En dan het nummer van de aansluiting zelf nog….

In de nacht van dinsdag 4 op woensdag 5 juni in 1974 werd het netnummer van Enschede gewijzigd in 053. In Enschede draaide je vanaf nu 053 in plaats van 05420.

En toen werd het 10 oktober 1995: Operatie Decibel. De PTT (de telecom- en postbaas van Nederland, ken je nu misschien als KPN) gooide heel veel telefoonnummers om, zodat iedereen in Nederland een tiencijferig telefoonnummer kreeg. Verschillende plaatsen rond Enschede kregen nu ook 053 als netnummer, zoals Haaksbergen en Losser. In Enschede kregen de 9-cijferige telefoonnumers er een 5 bij, ná de 053. 053-123456 werd 053-5123456.

En ja, vanaf de jaren negentig kwamen de mobiele nummers en belde je iemand door die persoon in je contacten op te zoeken en te tikken, klikken, swipen of wat dan ook. Maar je hebt als oudere jonge Enschedeër vast nog wel wat veelgedraaide (veelgetoetste) 053-nummers in je hoofd zitten. En 053 blijft bestaan!

Valt jou nou ook iets op in het Enschedese straatbeeld? Iets waarvan je denkt: waarom is dit zo?. Wat vraag jij je altijd al af? Tip ons jouw mysterie en stuur ons een berichtje. Deze mysteries hebben we al eens opgelost:


Nijmegen at Twitter: