Ook seksueel wangedrag bij Artsen zonder Grenzen

Ook seksueel wangedrag bij Artsen zonder Grenzen
‘Ngo’s kijken weg van misbruik om geen geld te verliezen’
Artsen zonder Grenzen werd in 2017 geconfronteerd met 24 gevallen van seksueel wangedrag binnen de eigen organisatie. Dat heeft de medische hulporganisatie zelf bekendgemaakt om transparanter te communiceren.

De organisatie zegt in een persbericht dat ze in totaal 146 klachten of meldingen heeft ontvangen.

‘Ngo’s kijken weg van misbruik om geen geld te verliezen’

‘In veertig gevallen bleek er na een intern onderzoek sprake te zijn van misbruik of ongewenst gedrag’, zegt de organisatie in een persbericht. In 24 van de 40 gevallen bleken de feiten seksueel van aard te zijn. Twee daarvan gaan over misbruik van patiënten. In de andere 22 gevallen ging het om misbruik tussen werknemers.

In totaal zijn negentien mensen ontslagen als gevolg van de klachten. Andere werknemers kregen andere sancties zoals een schorsing. De ngo telt wereldwijd meer dan 40.000 vaste medewerkers.

Opvallend is dat er in slechts twee gevallen sprake was van misbruik van patiënten. In de andere 22 gevallen ging het om misbruik tussen werknemers van AZG zelf. In totaal zijn 19 mensen ontslagen als gevolg van de klachten. Andere werknemers kregen andere sancties zoals een waarschuwing of schorsing.

Seksueel wangedrag onder medewerkers Artsen zonder Grenzen

De hulporganisatie maakt de cijfers bekend om duidelijk te maken dat ze zulke klachten ernstig neemt. De organisatie vermoedt dat veel mensen misbruik nog niet durven te melden. ‘Artsen zonder Grenzen is bezorgd over alle mogelijke barrières om een klacht in te dienen, en dat blijft een belangrijke uitdaging. We blijven onze inspanningen opvoeren om het bewustzijn te vergroten en onze meldingsmechanismen te verbeteren.’

Wereldwijd werken er ongeveer 40.000 mensen voor AZG. Op de website zegt de organisatie dat ze dergelijke klachten ernstig neemt en om de transparantie te verzekeren, zijn dan ook de gedragscode en de cijfers over misbruik publiek gemaakt op de site.

De cijfers komen er op een moment dat de humanitaire sector wordt opgeschrikt door het seksschandaal rond de hulporganisatie Oxfam. Oxfam Groot-Brittannië kwam vorige week in het oog van een storm terecht toen bekend raakte dat hulpverleners van de organisatie in Haïti en Tsjaad betaalde seks hebben gehad met lokale prostituees.

The Charity Commission, de Britse instelling die toeziet op liefdadigheidsinstellingen, heeft een onderzoek opgestart naar de manier waarop Oxfam in 2011 het seksschandaal in Haïti heeft aangepakt.

Na een intern onderzoek bleek dat er 24 gevallen werden vastgesteld van seksueel misbruik en intimidatie door mensen die werkten voor de organisatie.

Het seksschandaal bij het Britse Oxfam stuurt een schokgolf door de ngo-wereld. Ook Artsen zonder Grenzen meldt nu 146 klachten over seksueel ongewenst gedrag. ‘Dit is een sectorbreed probleem.’

De hulporganisatie, die wereldwijd 40.000 medewerkers telt, onderzocht vorig jaar 146 klachten. In veertig gevallen ging het om misbruik of ongewenst gedrag, in 24 zaken was dat seksueel van aard. Dat maakt Artsen zonder Grenzen zelf bekend.

De ngo-wereld beleeft haar ‘me-too-moment’, sinds een seksschandaal bij het Britse Oxfam. De Belgische directeur van Oxfam UK, Roland van Hauwermeiren, organiseerde in 2011 seksfeesten in het door een aardbeving getroffen Haïti. Mogelijk waren er minderjarige meisjes aanwezig. De man deed in 2004 hetzelfde voor een organisatie in Liberia en kon na zijn ontslag bij Oxfam aan de slag bij een Franse ngo in Bangladesh.

De Britse overheid heeft een onderzoek bevolen naar de manier waarop Oxfam het misbruik heeft afgehandeld. Oxfam verwerft meer dan veertig procent van haar budget, dat bijna een half miljard bedraagt, uit overheidssubsidies. Ruim een kwart komt van particuliere donoren.

Het is die grote financiële afhankelijkheid die er voor zorgt dat ngo’s schandalen liever intern afhandelen, zegt Nadia Molenaers, expert ontwikkelingsbeleid (UAntwerpen). ‘Stakeholders worden meestal wel ingelicht, het grote publiek niet. Hun reputatie is veel geld waard. Schade betekent onmiddellijk verlies. Maar de hele sector zal de prijs voor dit schandaal betalen.’

Politie Oxfam is een koepelorganisatie van 17 zelfstandige ngo’s. ‘Oxfam België heeft hier formeel niets mee te maken’, zegt directeur Stefaan Declercq. De in opspraak geraakte Belg heeft, voor zover bekend, geen linken met Oxfam België.

‘Wij kenden enkel de grote lijnen van de problemen in Haïti. We wisten niet dat het om seksueel wangedrag ging. Dat was fout. Oxfam had ook naar de politie moeten stappen.’ Volgens Declercq zijn amper 180 van de 150.000 actieve donoren afgehaakt. ‘Dit probleem draait volgens ons om enkele rotte appels.’

Het is pijnlijk dat net Oxfam in het oog van de storm staat, zegt onderzoekster Dyan Mazurana, van de Amerikaanse Tufts University in Boston. ‘Sinds het schandaal heeft Oxfam enorme stappen gezet om misbruik intern te kunnen melden. Heel wat organisaties steken vandaag hun kop in het zand en hopen dat niemand hun richting uitkijkt, uit angst geld te verliezen. Zij hebben zelfs geen meldingssysteem.’

Zij schreef een onthutsend rapport over wijdverspreid seksueel wangedrag onder hulpverleners. De daders zijn meestal mannelijke collega’s. Een machocultuur, alcohol- en drugmisbruik en een gevoel van wetteloosheid werken misbruik in de hand. ‘Werken in gevaarlijke omstandigheden trekt een bepaald type cowboy aan. De omstandigheden faciliteren grensoverschrijdend gedrag.’ Een intern meldingssysteem kan maar werken als het hoger management ook ingrijpt, zegt Mazurana. ‘Dat heeft Oxfam nagelaten. Maar dit is een sectorbreed probleem.’


Wereld at Twitter: