Wilhelmina haalde Duitse keizer Wilhelm II wel degelijk zelf naar Nederland

Koningin Wilhelmina was er aan het einde van de Eerste Wereldoorlog waarschijnlijk wel degelijk van op de hoogte dat keizer Wilhelm II naar Nederland zou komen. Dat concludeert historicus Beatrice de Graaf uit brieven en telegrammen die ze vond in archieven in Duitsland.

Wilhelmina heeft altijd beweerd dat ze verrast was door de komst van de Duitse keizer. Dat was ook in het Nederlandse belang. De geallieerden namen het Nederland namelijk kwalijk dat het Wilhelm gastvrijheid verleende en hem zo beschermde tegen vervolging.

De Graaf zit in de raad van advies van Museum Huis Doorn, het landgoed waar Wilhelm II tot aan zijn dood in 1941 zou wonen. "Ik wilde nog eens precies uitzoeken hoe het in die laatste oorlogsmaanden is gegaan. Ik vond in Duitsland onder meer een doos vol brieven en telegrammen, waaruit Wilhelminas bemoeienis met het eind van de oorlog onomstotelijk blijkt. Samen met Wilhelm wilde zij een internationale vredesconferentie organiseren in het Vredespaleis. Dat is tot nu toe geheim gehouden. Toen het plan mislukte, heeft zij alle archiefstukken daarover laten vernietigen, omdat haar pro-Duitse houding haar in de problemen kon brengen.

Wilhelmina wist van komst Onkel Willy – Blauw Bloed

Historicus Cees Fasseur bevestigde in zijn biografie van Wilhelmina in 1998 dat zij inderdaad niet op de hoogte was van zijn komst. Hij had voor zijn biografie als enige de koninklijke archieven mogen doorzoeken.

Toen de keizer op 10 november in vol ornaat in het Nederlandse Eijsden arriveerde, was alles binnen een dag geregeld. Wilhelmina bood Paleis Het Loo aan als onderkomen, maar dat ging de regering te ver. Onkel Willy ging naar Amerongen en kocht later Huis Doorn. Daar kreeg hij vaak bezoek van koningin Emma, prins Hendrik en Juliana en Bernhard. "Wilhelmina kon zich als staatshoofd geen bezoekjes veroorloven, maar dat ze hem onhebbelijk behandelde is ook niet waar. Ze was gehecht aan de keizer en kwam al vanaf haar tiende jaar elke zomer naar het hof in Berlijn, aldus De Graaf. 

Wilhelm II meldde zich op 10 november 1918 – een dag voordat het staakt-het-vuren van kracht werd – aan de grens bij het Limburgse Eijsden. Hij beweerde dat hij welkom was en werd binnengelaten. Hij woonde vervolgens eerst twee jaar in Amerongen en daarna tot zijn dood in 1941 in Huis Doorn.

Nederlandse en Duitse diplomaten reisden in de zomer van 1918 steeds heen en weer. Prins Hendrik was daarbij betrokken, net als graaf Bentinck van Kasteel Amerongen, de plek waar keizer Wilhelm II van 1918 tot 1920 logeerde. De Bentincks, de Oranjes en de keizer, ook een Prins van Oranje, kenden elkaar persoonlijk. De Graaf: "Van 8 op 9 november schreef de keizer aan zijn vrouw Augusta dat hij in Nederland als balling genadebrood moest gaan eten. Een huisarts uit Amerongen wist in die dagen al dat de keizer zou komen.

De Graaf had altijd al het gevoel dat er iets ontbrak in de geschiedschrijving. Ze begon haar zoektocht – “een persoonlijke hobby” – met het doorpluizen van de gastenlijsten van Kasteel Amerongen, waar keizer Wilhelm II van 1918 tot 1920 logeerde.

Dat stelt historica Beatrice de Graaf na onderzoek in Duitse en Nederlandse archieven. De Graaf ontkracht daarmee de bewering van Wilhelmina zelf in haar mémoires dat zij "wel een week of nog langer verrast was over de vlucht van de Duitse keizer. Oranje-biograaf Cees Fasseur, die de koninklijke archieven mocht doorzoeken, bevestigde in 1998 nog eens dat Wilhelmina van niets wist.

Zo vond ze namen van twee Duitse diplomaten die daar kort voor het einde van de oorlog verbleven. Vervolgens trok ze naar Duitsland om daar de persoonlijke nalatenschappen van de diplomaten te doorzoeken. Ook doorzocht ze in Berlijn de archieven van het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken.

Keizer Wilhelm II stierf in 1941 aan een longembolie. Hij ligt bij Huis Doorn begraven. Andere Tijden besteedt zaterdagavond een uitzending aan de Koninklijke Leugen.

Ze ontdekte dat de diplomaten veelvuldig contact hadden met Nederlandse hooggeplaatsten rond de koningin tegen het einde van de oorlog, in de zomer van 1918. Het doel was om vredesonderhandelingen op gang te brengen, die zouden moeten plaatsvinden in het Vredespaleis. Dat vredesoverleg kwam er niet; in plaats daarvan vluchtte de Duitse keizer naar Nederland.

Volgens De Graaf heeft Wilhelmina alle archiefstukken in Nederland daarover laten vernietigen. Maar in Duitsland zijn dus wel relevante documenten bewaard gebleven.

Voor haar onderzoek bekeek ze 3000 microfiches. “Ik was volgens mij de eerste Nederlandse historicus die ze bekeek. We kijken soms iets te veel met een Nederlandse bril naar onze geschiedenis.”

Uit De Graafs onderzoek blijkt volgens haar dat Wilhelmina “pro-Duitser en meer op de hand van Wilhelm” was dan ze wilde doen voorkomen na de oorlog.

“Er was een diepe verbondenheid tussen die twee”, zegt De Graaf. Wilhelmina bezocht de keizer voor het eerst in Berlijn toen ze 10 jaar oud was en noemde hem steevast Onkel Willy.

Dat de keizer na de oorlog naar Nederland zou komen was mogelijk niet plan A van de twee vorsten. “Meer misschien plan C”, stelt De Graaf. “Wilhelm schrijft ook in een brief aan zijn vrouw kort na een ontmoeting met Wilhelminas adjudant-generaal Van Heutsz dat hij in Nederland terechtkon als alles zou mislukken.”

De serviceafdeling is te bereiken op telefoonnummer 088-0561561. De servicepagina kunt u hier vinden. Klik hier om direct de digitale krant te lezen.