Meteoriet met kracht van miljoenen atoombommen stortte kort geleden op aarde

Meteoriet met kracht van miljoenen atoombommen stortte \kort geleden\ op aarde
Meteoriet met kracht van miljoenen atoombommen stortte kort geleden op aarde
Onder een dikke ijslaag op Groenland is een krater ontdekt met een doorsnee van ruim 31 kilometer. Op de plek is vermoedelijk 12.000 jaar geleden een meteoriet neergekomen. Het is één van de 25 grootste inslagen die op aarde bekend zijn.

Dat de inslag waarschijnlijk nog maar 12.000 jaar geleden heeft plaatsgevonden, is heel bijzonder. “Voor een inslag van dezelfde omvang moet je al snel 40 miljoen jaar terug in de tijd”, zegt een woordvoerder van het Deens Natuurhistorisch Museum tegen The Guardian. De kracht van de meteoriet zou 47 miljoen keer groter zijn geweest dan die van de atoombom die in 1945 werd afgeworpen boven Hiroshima.

Sinds 2015 hadden wetenschappers het idee dat zich diep onder de Hiawatha-gletsjer aan de Groenlandse noordwestkust een krater zou kunnen bevinden. Die waren ze op het spoor gekomen dankzij radarbeelden van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA, die op die plek een flinke daling van het aardoppervlak liet zien. Door de 800 meter ijslaag was die met het blote oog niet zichtbaar.

Dat het mogelijk 12.000 jaar geleden gebeurd is, leiden geologen af uit de toestand van verschillende aardlagen onder de gletsjer. Ze gaan nu boringen doen in de gletsjer om materiaal te kunnen verzamelen waarmee ze de inslag nog preciezer kunnen dateren.

De krater zou ontstaan zijn door een 1 kilometer grote ruimtesteen die mogelijk relatief recent is ingeslagen.

Radarsystemen leverden de eerste aanwijzingen voor het bestaan van een enorme krater onder de Hiawatha-gletsjer. En satellietbeelden bevestigen het nog eens: onder het gletsjerijs bevindt zich een 30 kilometer brede inslagkrater. De krater is waarschijnlijk ontstaan nadat een 1 kilometer grote planetoïde op Groenland insloeg. Dat is te lezen in het blad Science Advances.

Kwarts De onderzoekers baseren zich niet alleen op radar- en satellietbeelden. Ze reisden tevens af naar Groenland en verzamelden sedimenten in de rivier die water van de Hiawatha-gletsjer afvoert. In de sedimenten troffen ze zogenoemde geschokte kwarts aan. Dit zijn kwartskristallen die onder extreem hoge druk – zoals ontstaat tijdens een inslag – zijn veranderd.

Kaarten van het gebied waarin de krater is aangetroffen. Omdat het randje van de krater samenvalt met de rand van de ijskap kun je de aanwezigheid van de krater zelfs afleiden uit foto’s die vanuit een vliegtuig dat vrij hoog over het gebied is gevlogen, zijn gemaakt. “Het is grappig dat niemand tot op heden heeft gedacht: hé, wat doet die halve cirkelvorm daar?” aldus onderzoeker John Paden. Tegelijkertijd moet hij erkennen: “Het is vanuit een vliegtuig lastig te zien, tenzij je weet dat het er is. Met satellietbeelden die gemaakt zijn wanneer de zon wat lager staat en waarbij de heuvels en valleien in het terrein onder de ijskap eruit springen, kun je echt de cirkel van de complete krater zien.” Afbeelding: University of Kansas.

Impact De inslag moet een enorme impact gehad hebben op het noordelijk halfrond. “Er moet heel veel puin in de atmosfeer terecht zijn gekomen en dat is van invloed geweest op het klimaat,” aldus onderzoeker John Paden. Daarnaast gaan de onderzoekers ervan uit dat de inlag plaatsvond nadat de Groenlandse ijskap ontstond. Het zou betekenen dat de inslag er tevens voor zorgde dat er veel ijs smolt. “Dus er kan een enorme hoeveelheid zoet water in de Straat Nares – tussen Canada en Groenland – zijn beland die in die hele regio van invloed is geweest op de stromingen in de oceaan.”

De onderzoekers kunnen niet met zekerheid zeggen wanneer de inslag heeft plaatsgevonden, maar ze vermoeden dat het in het Pleistoceen is geweest. Dit tijdvak beslaat de periode tussen 2,58 miljoen en 11.700 jaar geleden. Voor nu gaan de onderzoekers ervan uit dat de inslag ergens aan het einde van het Pleistoceen – mogelijk zo’n 12.000 jaar geleden – plaatsvond. Maar zeker is dat niet. De onderzoekers hopen daar op termijn wel wat meer duidelijkheid over te kunnen geven; ten zuidwesten van de krater is een gebied gevonden dat rijk lijkt te zijn aan puin dat tijdens de inslag is weggeslingerd. Door dit puin te onderzoeken, kan de inslag mogelijk nauwkeuriger gedateerd worden.