Oppositie neemt verdeeldheid regering over VN-migratiepact op de korrel

Nederland weet nog niet wat het aanmoet met het VN-migratiepact. Dat is een serie afspraken over migratie die volgende maand in de Marokkaanse stad Marrakesh wordt goedgekeurd. De verklaring is omstreden. Een aantal landen heeft laten weten dat het niet akkoord gaat.

Er was sprake van dat Nederland vandaag de knoop zou doorhakken. Maar juristen van het ministerie van Justitie en Veiligheid hebben in elk geval deze week nog nodig om te bestuderen welke gevolgen de overeenkomst kan hebben voor het Nederlandse asielbeleid.

En ook N-VA is niet meer zeker of de tekst wel een goed idee is. Er zijn echt wel redenen om aan te nemen dat het allemaal niet zo vrijblijvend is, luidt het bij N-VA-vicepremier Jan Jambon. De Vlaams-nationalisten vrezen vooral dat rechters deze tekst aangrijpen om het beleid van Theo Francken te dwarsbomen, dat landen zelf niet meer kunnen beslissen wat ze doen en dat illegalen opsluiten onmogelijk wordt. Dat N-VA deze tekst gewoon niet gaat tekenen, dat wil de partij niet meer gezegd hebben, maar een akkoord binnen de regering is er nog lang niet. Premier Michel moest noodgedwongen ­beslissen om juristen te laten uitpluizen of de tekst nu een probleem vormt of niet.

Bronnen in Den Haag melden dat er inmiddels wordt gekeken naar een Europees inlegvel, waarop nog eens benadrukt wordt dat het pact juridisch niet bindend is. Daarmee wordt dan tegemoetgekomen aan de angst dat advocaten met de tekst in hun hand kunnen zeggen dat iemand recht heeft op een verblijfsvergunning, terwijl daar zonder het pact geen sprake van zou zijn.

Wat vooral kwaad bloed zet, is dat N-VA de voorbije twee jaar nooit één opmerking heeft gemaakt. Volgens verschillende regeringspartijen stuurde de partij soms haar kat naar vergaderingen, vond Francken het bij de VN zelfs niet de moeite om de aangeboden spreektijd over het dossier te benutten en heeft geen enkele N-VA-excellentie op de finale vergadering over het pact een bezwaar gemaakt. En nu Orban en co. zich plots roeren, volgt N-VA. Ze wil de angst voor migratie gewoon aanwakkeren, zegt een CD&Ver.

Kritiek N-VA op VN-resolutie zet kwaad bloed binnen regering: Michel en Francken kibbelen over migratiepact

“We zijn nog in beraad”, zegt minister Kaag “We laten nog even goed onderzoeken wat de kaders zijn.” Zij benadrukt dat in de verklaring zelf ook al staat dat de afspraken niet bindend zijn. Maar er zou nu dus worden gekeken of dat op een extra velletje papier nog eens met zoveel woorden kan worden gezegd.

Na de Soedan-crisis en de discussie over de pushbacks van vluchtelingen alweer een dossier waarbij Theo Francken tegenover de premier komt te staan. Want ook nu is Michel voor de buitenwereld en vooral de oppositie de kop van Jut. In september verklaarde hij voor de VN nog dat het pact een goede zaak is. Dat België nu op zijn woorden terugkomt is meer dan vervelend. Zowel voor zijn internationaal netwerk als voor zijn Europese geloofwaardigheid, valt in de regering te horen.

Volgens de minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking zijn er veel misvattingen over de inhoud van het pact. Het is naar haar mening vooral nuttig voor landen die nog heel weinig migratiebeleid hebben. Die kunnen er suggesties uit overnemen. Nederland valt daar niet onder. “Wij zitten daar al ver boven.”

VN-resoluties: meestal passeren ze geruisloos. Maar dat is niet het geval met het pact dat alle landen oproept om samen te werken op het vlak van migratie. Vreemd nochtans, want de definitieve tekst ligt al sinds juli vast. Er kan geen jota meer aan worden gewijzigd. En toch roerden de Hongaarse en Oostenrijkse leiders Viktor Orban en Sebastian Kurz zich. Sindsdien gevolgd door extreemrechtse en centrumrechtse partijen.

In de Tweede Kamer zijn de PVV, Forum voor Democratie, SGP en 50Plus tegen goedkeuring van de verklaring. PVV-leider Wilders zegt tegen elk pact te zijn (“bindend of niet”), “dat ertoe kan leiden dat mensen denken dat ze een claim hebben om Nederland binnen te komen”. Dat staat wat hem betreft haaks op pogingen om minder mensen toe te laten.

N-VA-staatssecretaris Theo Francken heeft premier Charles Michel (MR) weer in een lastig parket gebracht. De eerste minister verklaarde in september in New York dat hij het migratiepact van de VN voluit steunt, maar nu wil N-VA terugkrabbelen. Michel is not amused. En ook CD&V en Open VLD zijn verbolgen. N-VA wil ­gewoon meesurfen op rechtse golven, klinkt de kritiek.

CDA-Kamerlid Buma wijst erop dat de discussie op dit moment niet alleen in Nederland wordt gevoerd, maar in ook in veel andere landen. Hij vraagt zich af of je alle Europese landen op één lijn kunt krijgen. “Maar het kan niet zo zijn dat in het ene land een rechter aan het pact gehouden wordt en in het andere niet. Dat zijn vragen die we op dit moment hebben, en die moeten nu eerst beantwoord worden.”

Zo denkt Kamerlid Segers van de ChristenUnie er ook over. Hij zegt de gedachte achter het pact te ondersteunen.”Het is de erkenning van een aantal cruciale waarden als je nadenkt over migratie en dat je op een fatsoenlijke, humane manier mensen opvangt.” Maar ook hij wil goed uitgezocht hebben: “blijf je nog baas over je eigen wetten?”

Ook in Tsjechië, Nederland of Frankrijk loopt de discussie. Mogelijk komt er nog een gezamenlijke verklaring waarbij de EU zegt hoe het pact moet worden geïnterpreteerd.

Op 10 en 11 december is er een VN-top in Marrakesh. Op de agenda staat het bekrachtigen van een nieuw migratiepact. Dit pact van Marrakech stelt een aantal rechten op voor vluchtelingen. Hoewel het akkoord geen juridische binding heeft, maken landen als Oostenrijk, de VS en Australië zich zorgen. Ook in Nederland is er discussie ontstaan. Migratie zou door het pact gepromoveerd worden tot mensenrecht.