Gevangenenruil Rusland-Oekraïne: Nederland verontwaardigd, wereldleiders hoopvol – NOS

Gevangenenruil Rusland-Oekraïne: Nederland verontwaardigd, wereldleiders hoopvol - NOS
Nederland verhoorde Oekraïense MH17-verdachte voor overdracht aan Rusland
De twee landen hebben elk 35 gevangenen aan het buurland overgedragen. Het vliegtuig met Oekraïense gevangenen vertrok vanuit Moskou en het Russische vliegtuig vanuit Kiev.

Nederland heeft “meermaals en tot op het hoogste niveau overleg gevoerd” met Oekraïne om te voorkomen dat Tsemach deel zou uitmaken van de gevangenenruil met Rusland, schrijft Blok aan de Tweede Kamer.

Guus RitzenChristiaan PaauweLisa Dupuy 7 september 2019 om 10:03 Filmmaker Oleg Sentsov, die in Rusland vastzat op beschuldiging van terrorisme, arriveert op het vliegveld van Kiev. Hij maakt onderdeel uit van de gevangenenruil. Foto Gleb Garanich/Reuters De voormalige separatistencommandant en MH17-verdachte Volodymyr Tsemach is zaterdag door Oekraïne uitgeleverd aan Rusland, ondanks een oproep van Nederland om dit niet te doen. Zoals eerder al vermoed werd, was hij opgenomen een belangrijke gevangenenruil tussen beide landen waar al weken over onderhandeld werd. Minister Stef Blok (VVD, Buitenlandse Zaken) betreurt het zeer dat Tsemach onder druk van de Russische Federatie is uitgeleverd, schrijft hij in een brief.

Het Openbaar Ministerie drong er al langer op aan dat de Oekraïense separatist beschikbaar zou blijven voor het onderzoek naar het neerhalen van MH17. Nederland deed er nog een schepje bovenop toen medio augustus duidelijk werd dat Oekraïne Tsemach mogelijk aan Rusland zou overdragen. Oekraïne stelde de overdracht daarom wat uit, om het OM de gelegenheid te geven Tsemach “nogmaals” te verhoren, schrijft Blok.

Het kabinet hekelt de druk van Rusland, dat erop zou hebben gestaan dat Tsemach deel uitmaakte van de ruil. Blok brengt nog maar eens in herinnering dat ook Rusland heeft toegezegd mee te werken aan het onderzoek naar MH17.

Volgen Lees ook over de vrijlating van een MH17-verdachte deze week: die komt Oekraïense president goed uit Oekraïense matrozen Getuigen meldden s ochtends al aan de internationale persbureaus AP en Reuters dat bij de Lefortovo-gevangenis in Moskou mensen werden opgehaald met twee bussen. Zij werden naar de internationale luchthaven Vnoekovo gebracht, waar volgens de persdienst Interfax eerder een Oekraïens toestel was geland. Ook in Oekraïne stond een Russisch vliegtuig klaar.

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zei bij de bekendmaking van de gevangenenruil al dat Nederlandse onderzoekers de gelegenheid hadden gekregen om Tsemach te verhoren. De verdachte werd eerder deze week vrijgelaten door Oekraïne en is zaterdag op het vliegtuig naar Moskou gezet als onderdeel van een uitruil van zeventig gevangenen.

De tegenvaller betekent geen oponthoud voor het onderzoek en de rechtszaak, schrijft Blok. De rechtszaak tegen verdachten Igor Girkin, Sergey Dubinsky, Oleg Pulatov en Leonid Kharchenko begint op 9 maart. Zij worden onder meer verantwoordelijk gehouden voor het transport van de raket waarmee MH17 werd neergeschoten.

Het Nederlandse OM heeft erop aangedrongen Tsemach vast te houden. Oekraïense autoriteiten hebben de ruil vervolgens uitgesteld, zodat het Joint Investigation Team (JIT) de verdachte verder kon ondervragen. Dat zou zijn gebeurd. Tsemach zou betrokken zijn geweest bij het verstoppen van de Boek-installatie die MH17 uit de lucht schoot.

Tsemach werd eind juni opgepakt door Oekraïense militairen. Hij was volgens sommige bronnen destijds commandant van de luchtverdediging vlak bij de plaats Snizhne, vanwaar de buk-raket werd afgevuurd waarmee vlucht MH17 werd neergeschoten. Volgens het Joint Investigation Team (JIT) weet Tsemach mogelijk meer over het neerhalen van MH17.

Leeslijst Artikel delen Mail de redactie viewBox=”0 0 13 15″ style=”enable-background:new 0 0 13 15;” > Onderwerpen Opmerkingen? Mail ons Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt. U kunt ons ook anoniem een tip geven.

Uit een video-interview uit 2015 zou ook mogelijke betrokkenheid van Tsemach bij het afvoeren van de buk-lanceerinstallatie naar Rusland blijken. Zo zou het woord buk zijn weggepiept.

Onderhandelingen over de gevangenenruil begonnen eind juni, toen de onlangs verkozen Oekraïense president Zelensky een verzoek deed aan zijn Russische ambtgenoot Poetin over de vrijlating van de zeelieden en Sentsov. De Franse president Macron stuurt ook aan op verdere onderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne.

Op 17 juli 2014 werd vlucht MH17 van Malaysia Airlines geraakt door een buk-raket boven Oost-Oekraïne. Daarbij kwamen alle 298 inzittenden om het leven. De meeste slachtoffers waren Nederlanders.

De Stichting Vliegramp MH17 beschuldigt Rusland van expliciete tegenwerking en obstructie door Tsemach te betrekken in de gevangenenoverdracht tussen Oekraïne en Rusland.

Een Russische veiligheidsbeambte controleerde zaterdagochtend een van de bussen waarmee zaterdagochtend Oekraïense mensen naar het vliegveld van Moskou zijn gebracht. Foto Vasily Maximov/AFP

“Als ik zie dat Tsemach geen Rus is en toch betrokken wordt in een gevangenenruil, dan moet de druk op Oekraïne erg groot geweest zijn”, zegt voorzitter Piet Ploeg van de organisatie van nabestaanden in een reactie. “Rusland pleegt obstructie en werkt het onderzoek van het Joint Investigation Team tegen door een verdachte weg te houden bij het strafrechtelijk onderzoek en de vervolging.”

Volgens Ploeg lapt Rusland ook resolutie 2.166 van de VN-Veiligheidsraad aan zijn laars. “Die resolutie verplicht de Russen om mee te werken aan het onderzoek.”

Het verbaast hem dat Tsemach, een voormalige militaire commandant van de pro-Russische separatisten in de Oekraïne, als niet-Rus nu is overgedragen aan Rusland. “Het deugt niet en is voor de nabestaanden een heel slechte zaak dat een verdachte niet langer beschikbaar is.”

Ploeg zegt niet te weten wat het verhoor van MH17-verdachte Tsemach heeft opgeleverd alvorens hij aan Rusland werd overgedragen. “Dat kan ik niet beoordelen.”

Hoewel hij de rol van Rusland bekritiseert, zegt hij de houding van Oekraïne nog enigszins te kunnen billijken. “Oekraïne zit in een lastig parket. Dat land heeft ook te maken met dertig onschuldige zeelieden die naar huis willen.”

Rusland heeft 24 Oekraïense bemanningsleden van een schip op het vliegtuig naar Kiev gezet, zegt hun advocaat. Zij werden in november opgepakt door Rusland. Hun schip zou volgens de Russen illegaal de Russische wateren zijn binnengevaren bij de Straat van Kertsj.

Volgens de advocaat van de Oekraïense filmmaker Oleg Sentsov wordt hij ook overgedragen door Rusland. De Russische politie pakte Sentsov in 2014 op nadat hij kritiek had geuit op de inlijving van het Oekraïense schiereiland de Krim door de Russen. Hij kreeg een celstraf van twintig jaar na een veroordeling voor terrorisme.

De Oekraïense president Zelensky en zijn Russische collega Vladimir Poetin bespraken de gevangenenruil eerder dit jaar. Ze proberen zo de band tussen beide landen te verbeteren.

MOSKOU – Terwijl Nederland ermee in de maag zit, reageren wereldleiders en andere prominenten positief op de gevangenenruil tussen Rusland en Oekraïne. Beide landen hebben zaterdag 35 gevangenen aan elkaar overgedragen, waaronder de MH17-verdachte Vladimir Tsemach, die aan Rusland is uitgeleverd.

De Amerikaanse president Donald Trump sprak in een tweet over heel goed nieuws en hoopt dat de ruil een grote stap is richting vrede. Ook feliciteerde hij beide landen. De Duitse bondskanselier Angela Merkel noemde de ruil een teken van hoop. Frankrijk hoopt dat er de komende weken meerdere concrete stappen worden gemaakt.

De Fransen spelen samen met Duitsland een belangrijke rol in de vredesbesprekingen tussen Rusland en Oekraïne. Pro-Russische separatisten en het Oekraïense leger hebben sinds 2014 een gewapend conflict in het oosten van Oekraïne.

Donald Tusk, voorzitter van de Europese Raad, zegt opgelucht te zijn. Hij wil Rusland blijven oproepen alle overige politieke gevangenen vrij te laten en de Oekraïense territoriale integriteit te respecteren. Liliane Maury Pasquier van de Raad van Europa zei in een statement dat de gevangenenruil duidt op een teken van goede wil.

Nederland is helemaal niet blij met de gevangenenruil, omdat een van de mannen die van Oekraïne naar Rusland gaat, Vladimir Tsemach, verdachte is in het MH17-proces. Wel heeft het Nederlandse OM hem nogmaals kunnen horen, aldus minister Blok. Daarvoor heeft Oekraïne de overdracht van de MH17-verdachte aan Rusland, na druk vanuit Nederland dus, enige tijd uitgesteld.

Nederland had echter liever gehad dat Tsemach helemaal niet was uitgeleverd. Ons land vreest dat de verdachte vanuit Rusland helemaal nooit meer tot verantwoording geroepen kan worden. Het kabinet heeft tevergeefs en tot op het hoogste niveau, aldus Blok, geprobeerd Oekraïne er van te overtuigen dat Tsemach geen onderdeel moest zijn van een grotere uitruil van gevangenen.

Dat de MH17-verdachte niet zou worden betrokken in de ruil, was vermoedelijk onmogelijk. Rusland wilde Tsemach naar verluidt beslist in handen krijgen. Als Tsemach niet op de lijst had gestaan, dan had dat meteen het einde betekend van de onderhandelingen, zei het hoofd van de Oekraïense veiligheidsdienst SBOe volgens Oekraïense media.

Oekraïne zelf reageert trots op de ruil. President Zelenski, een oud-komiek die op verbluffende wijze de verkiezingen won, had het over een eerste stap richting vrede in het oosten van Oekraïne. Hij roept de Russische leider Vladimir Poetin op vanaf hier verder te gaan. Poetin zelf heeft nog niet gereageerd op de ruil.

De Europese Unie betreurt het dat een belangrijke getuige in het proces rond vlucht MH17 naar Moskou is overgebracht. Daar is Tsemach inmiddels aangekomen. Wij roepen Rusland op om volledig samen te werken met alle inspanningen om verantwoordelijkheid vast te stellen voor het tragische neerhalen van MH17, laat een EU-woordvoerder weten aan het ANP.

De EU had vele malen aangedrongen op de vrijlating van onder anderen de Oekraïense filmmaker Oleg Sentsov en de 24 zeelieden die gevangen zaten in Rusland. Zij zijn eindelijk vrij en terug in hun land. De EU verwacht van alle partijen dat ze voortbouwen op dit momentum, aldus de EU-buitenlanddienst in een verklaring.

De NAVO noemt de vrijlating van Sentsov en de zeelui een stap in de goede richting en roept Rusland op zijn verplichtingen onder het Minsk-akkoord na te leven en alle gevangenen vrij te laten. Ook het militaire bondgenootschap benadrukt het belang van waarheid en rekenschap in de MH17-zaak. De alliantie verwijst naar de resolutie van de VN-Veiligheidsraad die alle landen verplicht hieraan mee te werken.